Πρόγραμμα Δραστηριοτήτων του Μ.Ο.Σ.

Άρχισαν ή αρχίζουν από Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου όλα τα τμήματα τα Χορευτικά του Μ. Ο. Σερβίων με το εξής πρόγραμμα:

Δευτέρα 

6.15΄ - 7 το Α΄Παιδικό (ήτοι Β΄,Γ΄και Δ΄Δημοτικού)

7.05 - 7.50  το Β΄ Παιδικό (ήτοι Ε΄, Στ΄Δημοτικού, Α΄Γυμνασίου)

Πέμπτη

6.15-7  το Νηπιακό (ήτοι Νηπιαγωγείου και Α΄Δημοτικού)

Τετάρτη

7-8   Ενηλίκων (τμήμα εκμάθησης χορού)

8-9  Ενηλίκων (Τμήμα Παραστάσεων)

 

Τα μαθήματα όλων των τμημάτων θα γίνονται στο χώρο της Οικοδομής  Χλιούμπη.

 

Σκάκι:  Κάθε Τρίτη  5-8   στον ίδιο χώρο

Τα μαθήματα αρχίζουν από την πρώτη Τρίτη του Οκτωβρίου

 

Πρόγραμμα Χορωδίας, στο Δημοτικό Ωδείο Σερβίων

Κάθε Δευτέρα  8.00 – 9.30΄ 

 

Ζωγραφική

Κάθε Σάββατο 3.00 μ.μ. και μετά στο «Σπίτι Παιδιού».

 

Δραστηριότητα για παιδιά Νηπιαγωγείου και πρώτων τάξεων του Δημοτικού:

«Παραμυθιάσματα» - Η τέχνη της αφήγησης: Κίνηση – Λόγος - Έκφραση

Κάθε Κυριακή, 11.00 π.μ. στην Οικοδομή του Χλιούμπη. Από την Κυριακή, 4 Οκτωβρίου.

Το Δ.Σ. του Μ.Ο.Σ.

Αποτελέσματα Βουλευτικών Σεπτεμβριου 2015 για την πόλη των Σερβίων

1.		ΣΥ.ΡΙΖ.Α.	730	41.86%
2.		ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ	380	21.79%
3.		ΚΚΕ	184	10.55%
4.		ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗ'Π.Α.ΣΟ.Κ. ΔΗΜ. ΑΡ.'	115	6.59%
5.		Λαικός Σύνδεσμος - Χρυσή Αυγή	67	3.84%
6.		ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ	64	3.67%
7.		Ανεξάρτητοι Ελληνες - Εθνική Πατριωτική Συμμαχία	63	3.61%
8.		ΛΑΪΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ	49	2.81%
9.		ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΩΩΝ	39	2.24%
10.		ΑΝΤ.ΑΡ.ΣΥ.Α - Ε.Ε.Κ.	20	1.15%
11.		ΚΟΙΝΩΝΙΑ	11	0.63%
12.		ΕΝΙΑΙΟ ΠΑΛΛΑΪΚΟ ΜΕΤΩΠΟ 'Ε.ΠΑ.Μ'	7	0.4%
13.		ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΙ, κοινωνία αξιών, Κόμμα Πειρατών Ελλάδας	5	0.29%
14.		ΚΚΕ 'μ-λ' Μ-Λ ΚΚΕ-Εκλογική Συνεργασία	3	0.17%
15.		δημιουργία, ξανά. Θάνος Τζήμερος	3	0.17%
16.		ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΩΝ ΔΙΕΘΝΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ	2	0.11%
17.		ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ-ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΑΪΚΗ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΙΣ 'ΕΛ.ΛΑ.Σ.'	2	0.11%

Πηγή γαλήνης:ΣΕΡΒΙΑ - ΒΕΛΒΕΝΤΟ

Κείμενο: Ολγα Χαραμή Φωτογραφίες: Ηρακλής Μήλας

Ο μεγάλος Αλιάκμονας γίνεται εδώ λίμνη. Τα Πιέρια παραμυθένιο σκηνικό. Μέσα στα μυστηριακά δάση, τη γαλήνη της λίμνης, τη ζωντάνια των χωριών ανακαλύπτεις τον επόμενο σταθμό σου. Λίμνη Πολυφύτου, Σέρβια, Βελβεντό.

Αυτό είναι που λέμε προκαθορισμένη πορεία. Η γέφυρα Σερβίων

Οι πελεκάνοι ξεθάρρεψαν, έγιναν φιλαράκια με τους ψαράδες μπαμ μπαμ.Γέμισε η λίμνη γουλιανούς, πεταλούδες και πρίκια, έχουν όφελος. Το '74 ξεκίνησε η ιστορία. Ο Αλιάκμονας δεσμεύτηκε στην τεράστια λεκάνη, με ένα φράγμα στο χωριό Πολύφυτο. Ετσι έγινε η λίμνη.

40 χρόνια. Αγνώριστος ο τόπος. Μαζί και η μοίρα του. Από κοιλάδα λίμνη, και οι αγρότες άφησαν τις αξίνες κι έπιασαν τα δίχτυα, εμπλουτίστηκαν τα νερά με γόνους, βγαίνουν τώρα τα τελάρα φίσκα. Οχι πως άφησαν τη γη. Ονομαστά σταφύλια δίνουν κρασί εκλεκτό και το καλοκαίρι μοσχοβολά ο τόπος από τα πιο νόστιμα ροδάκινα της Ελλάδας.

Της ΔΕΗ είναι η λίμνη. 400 εκατομμύρια κιλοβατώρες τον χρόνο παράγει ο υδροηλεκτρικός σταθμός, λες για να πάρει άφεση για τους γειτονικούς ΑΗΣ. Σε αντιδιαστολή με τα λιγνιτωρυχεία απλώνει εκατοντάδες εκατομμύρια κυβικά νερό για πότισμα και ενέργεια, για να 'χει να χορταίνει και το μάτι ομορφιά κι αντανακλάσεις, να 'χουν κι οι δραστήριοι τύποι πεδίο δράσης.

Γιατί πρόλαβε και εξελίχθηκε και σε νούμερο ένα λίμνη για σκι και κωπηλασία, βλέπεις. Θα σ' τα πει όλα ο δραστήριος ναυτικός όμιλος Κοζάνης. Εχει στήσει το τσαρδάκι του πλάι στη λίμνη και στη μαρίνα και συμβάλλει τα μέγιστα στην ανάδειξη του τόπου.

Μαζεύτηκε έτσι κόσμος. Μαζεύτηκαν και πουλιά. Καθαρά νερά, άφθονη τροφή κι ένα απίθανο φυσικό περιβάλλον τριγύρω. Τι άλλο να ζητήσουν; Τα πουλιά. Οι άνθρωποι θέλουν πάντα κάτι περισσότερο. Το έχουν. Ενα βουνό θαύμα κατ 'αρχάς, τα Πιέρια. Να δεις δάση εκεί πάνω, οξιές, καστανιές, έλατα, πλατάνια, να δεις καταρράκτες και ρεματιές να λες πού κρύβονταν τέτοια βουνά τόσα χρόνια...

Εχουν και μπόλικη ιστορία και γεωλογικά φαινόμενα και τα απαιτούμενα αξιοθέατα σε περίπτωση που η φύση δεν θεωρείται αρκετή. Εχουν και τα χωριά. Χωριά - «ορεινά καταφύγια» με λίγους κατοίκους και μπόλικη ατμόσφαιρα ή χωριά – παραλίμνια, ολοζώντανα. Γιατί οι άνθρωποι δεν φεύγουν από εδώ, ίσα ίσα έρχονται.

Tο Αρρεναγωγείο, σήμερα Περιβαλλοντικό Κέντρο. Στην πλατεία της Κοιμήσης, στο Βελβεντό

Και γιατί να φύγουν; Ετούτοι έχουν 74 τετραγωνικά χιλιόμετρα λίμνη για να ψαρεύουν ή να αθλούνται, έχουν τα χωράφια, έχουν τα βουνά, έχουν κέφι για δουλειά και όρεξη να διαφυλάξουν τον τόπο και τις παραδόσεις του, είναι και σε απόσταση μόλις 20-30 χλμ. από την Κοζάνη. Εσύ θα 'φευγες ή... θα έρθεις;


Ο Μιστράς της Μακεδονίας
Σέρβια λέει θα πει φύλακες, από το λατινικό servus που σημαίνει φυλάττω. Ποιος φυλάει και τι θα το καταλάβεις πολύ πριν φτάσεις στο διοικητικό κέντρο της περιοχής. Η σπουδαία καστροπολιτεία, από τις ελάχιστες της Ελλάδας, κρέμεται στον λόφο από τον 6ο – 7ο αιώνα (επί αυτοκράτορα Ιουστινιανού ή Ηρακλείου) κι εποπτεύει τα πάντα. Τα πάντα όμως. Λίμνη, κωμόπολη, φαράγγια. Αυτό θα πει στρατηγικό σημείο. Και σε ένα σημαντικό πέρασμα βέβαια. Από τη Μακεδονία στη Θεσσαλία.

Επισκοπή από τον 9ο αιώνα, ο Μιστράς της Μακεδονίας, όπως αποκαλείται, πέρασε από χέρια Βυζαντινών, Βουλγάρων, Φράγκων, Σέρβων και Τούρκων και χωριζόταν στην Κάτω, την Ανω Πόλη και την Ακρόπολη.

Ιχνη τειχών, σπιτιών και υδραγωγείων, οι ναοί των Αγίων Θεοδώρων και των Αγίων Αναργύρων, κατανυκτικές σπηλαιοεκκλησιές, παρασύρουν σε ένα ταξίδι στον χρόνο, ωστόσο τις εντυπώσεις κλέβει η Βασιλική των Κατηχούμενων ή Σαράντα πόρτες, ο επισκοπικός ναός που παρά την ερειπιώδη του μορφή διατηρεί σπαράγματα τοιχογραφιών.

Ενα από τα ωραιότερα σπίτια του Βελβεντού

Τα πάντα είναι σε φάση αναστήλωσης και ανάδειξης και συνδέονται με έναν πλακόστρωτο περίπατο ιδιαίτερα απολαυστικό. Είναι που περνάς και πλάι από το περίφημο φαράγγι των Σερβίων. Εδώ να δεις ομορφιά. Υψώνονται τα βράχια επιβλητικά και παίρνουν μορφές αλλόκοτες. Παίρνουν και ονόματα· «Μαρμαρωμένος βασιλιάς», «αρκούδα», «μαρμαρωμένος δεσπότης»... Ευτυχώς που έχουν διαμορφώσει μια μικρή διαδρομή κατά μήκος του, αλλιώς δεν πλησίαζες ούτε για πλάκα. Εκτός κι αν ήσουν αναρριχητής.

Κεντρικότατα τα Σέρβια και πολλές οι επιλογές. Από εδώ μπορείς να κινηθείς νότια. Να πας στην Καστανιά, να δεις το γεφύρι και το λαογραφικό της μουσείο. Να εντοπίσεις την Παλιά Λάβα, το χωριό - φάντασμα που εγκαταλείφθηκε όταν το έδαφος άρχισε να υποχωρεί εξαιτίας του λατομείου της ΛΑΡΚΟ, το μοναστήρι του Αγίου Αντωνίου Σιάπκας μέσα στο δάσος, να πλησιάσεις τον Μικρόβαλτο και τον Τρανόβαλτο περνώντας από τα χωράφια του περίφημου κρόκου.

Αλλά προς τα εδώ θα έρθεις κυρίως για τα μπουχάρια μεταξύ Μικρόβαλτου και Λιβαδερού. Τα παρομοίασαν με το Grand Canyon και με τις «νεραϊδοκαμινάδες» της Καππαδοκίας, κι η αλήθεια είναι πως τέτοιο πράγμα δεν συναντάς αλλού στην Ελλάδα. Σαν πέτρινα μανιτάρια τα μπουχάρια (σημαίνει καμινάδες στην τοπική διάλεκτο), σαν πυραμίδες τα νοχτάρια, σε κάθε περίπτωση ένα εντυπωσιακό τοπίο και ένα καπρίτσιο του πετρώματος που σμίλεψε το νερό της βροχής και έχει μετατραπεί σε γεωπάρκο.

Και η Κοζάνη έχει τις «Νεραϊδοκαμινάδες» της. Τα Μπουχάρια στον Μικρόβαλτο

Πιο πέρα είναι οι Λαζαράδες και η Ελάτη. Λίγο αν προχωρήσεις ακόμη θα δεις στην απέναντι πλαγιά το σπουδαίο μοναστήρι του Αγίου Νικάνορος Ζάβορδας στα Γρεβενά. Και το φαράγγι του Αλιάκμονα στα πόδια σου που μετατρέπεται σε λίμνη.

Από τα Σέρβια μπορείς επίσης να πας βόρεια και να πέσεις πάνω στη γέφυρα Σερβίων. Πιθανότατα θα την έχεις δει ήδη από ψηλά - τέτοιο έργο δεν κρύβεται. Το 1,3 χλμ. μήκος της την ανέδειξε στη μεγαλύτερη της Ελλάδας. Εως ότου έγινε η γέφυρα του Ρίου και πάει η πρωτιά. Λίγο σε νοιάζει. Πόσες φορές άλλωστε έχεις θαυμάσει μια σύγχρονη γέφυρα;

Από εδώ μπορείς να φτάσεις στην Κοζάνη ή να βγεις στη βόρεια πλευρά της λίμνης. Αλλιώς από τα Σέρβια θα κινηθείς ανατολικά. Πού θα πει: επόμενος σταθμός Βελβεντό.


Ροδάκινα κι ελιές
4.000 άνθρωποι ζουν εδώ, μα οι κάτοικοί του επιμένουν να το λένε... χωριό. Κι αλήθεια ατμόσφαιρα χωριού αποπνέει το Βελβεντό. Με τα χαμηλά, ωραία του σπίτια, κάποια από τα οποία μακεδονίτικα, με τα πλακόστρωτά του, την πλατεία του και μια φύση γύρω του εκπληκτική. Και με τα χωράφια βέβαια μοιρασμένα σε αμπέλια, βραβευμένα ροδάκινα και μήλα.

Δύο συνεταιρισμοί αναλαμβάνουν την καλλιέργεια και διανομή των φρούτων και 3 οινοποιεία την οινική παράδοση. Αλλος θα σου πει για τις τουλούμπες Ζάνδε, άλλος για τον γυναικείο συνεταιρισμό, άλλος θα υπερηφανευτεί για τον Βελβεντιώτη πολεοδόμο της Αθήνας, Σταμάτη Κλεάνθη, όλοι όμως θα σου υποδείξουν τον βυζαντινό ναό του Αγ. Μηνά στην είσοδο του χωριού κι εκείνον του Αγ.Νικολάου πιο δίπλα.

Καλό είναι να μπεις στο εσωτερικό του για να δεις το παλαιότερο, όπως λέγεται, χρονολογημένο τέμπλο της Ελλάδας μα κι αν μείνεις απ' έξω πάλι θα εντυπωσιαστείς, καθώς και οι εξωτερικοί τοίχοι είναι κατάγραφοι!

Στην εκκλησία της Κοιμήσεως των αρχών του 19ου αιώνα όμως να στήσεις καρτέρι στον παπα-Δημήτρη για να μπεις και μέσα.Ενα επίθετο μόνο της ταιριάζει: μεγαλοπρεπής. Τεραστίων διαστάσεων τέμπλο, κίονες και κιονόκρανα, έντονα χρώματα και σημαντικά κειμήλια.

Στις εγκαταστάσεις του Ναυτικού Ομίλου Κοζάνης

Πλάι της βρίσκεται το κωδωνοστάσιο και το παλιό Αρρεναγωγείο το οποίο κάποτε θα στεγάσει την αρχαιολογική συλλογή, σήμερα όμως φιλοξενεί το υπερδραστήριο περιβαλλοντικό κέντρο. Εκεί θα βρεις τον κ. Κώστα Σαμαρά που θα σου πει για τη λίμνη και για τα ωραία μονοπάτια στα Πιέρια. Θα σε πάει και στο χαριτωμένο λαογραφικό μουσείο και στον κ. Τόλιο Τσιανάκα, τον παλιό σαμαρά που διασώζει μέσα από τα βιβλία του την τοπική διάλεκτο.

Και για τα παλιά φράγματα πάνω από το χωριό θα σου πει, και για το φαράγγι του Αγ. Νικολάου. Κυρίως όμως για το φαράγγι και τους καταρράκτες του Σκεπασμένου. Θα πάρεις οδηγίες, θα τρυπώσεις στην πλούσια βλάστηση και θα φτάσεις στον χώρο αναψυχής αντικρίζοντας απέναντι τους δύο καταρράκτες. Μην κάθεσαι να τους κοιτάς από το κιόσκι! Ακολούθησε το μονοπάτι μέσα στη ρεματιά με τα πλατάνια και όταν φτάσεις δίπλα τους θα καταλάβεις τη διαφορά!

Τυχερές οι παλιές Βελβεντιώτισσες. Από εδώ παρακολουθούσαν τη λειτουργία, στον ναό της Κοίμησης

Επειτα θα πάρεις τον δρόμο για το ωραίο Παλαιογράτσανο των 10 πάνω-κάτω κατοίκων. Θα αγναντεύσεις τη λίμνη από ψηλά, θα δεις τον νερόμυλο και το γλυκό εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία κι αν θέλεις να ζήσεις μια πραγματικά ωραία εμπειρία θα συνεχίσεις για Καταφύγι.Αυτό που λέει το όνομά του, αυτό ακριβώς είναι το χωριό.
Είναι βέβαια και το χωριό που γέννησε τον «Αλέξη» Ζορμπά του Καζαντζάκη. Θα σου δείξουν οι ντόπιοι το σπίτι του, θα σου πουν πως το πραγματικό του όνομα ήταν Γιώργος και θα σε παρακινήσουν να συνεχίσεις την... περιπέτεια στα Πιέρια.

Τότε θα πρέπει να επιλέξεις: ή θα περπατήσεις στο μονοπάτι προς το καταφύγιο του ΕΟΣ ή θα αφεθείς στους επικίνδυνα λασπώδεις (όπως παντού στην Κοζάνη) χωματόδρομους κι αν είσαι τυχερός θα φτάσεις είτε στο καταφύγιο είτε στο χιονοδρομικό του Ελατοχωρίου!

Οι Σαράντα πόρτες, ο επισκοπικός ναός στην Καστροπολιτεία των Σερβίων

Κάτω στη λίμνη ο... περίπλους συνεχίζεται σιωπηλά. Τα χωριά που θα συναντήσεις από εδώ και πέρα είναι λίγα και αραιοκατοικημένα. Αγιος Μερκούριος, Αγία Κυριακή, πλούσια βλάστηση, τρεχούμενα νερά και σταδιακά οι όχθες της λίμνης στενεύουν, ο Αλιάκμονας θυμίζει πάλι ποτάμι.
Μπροστά σου βρίσκεται το φράγμα και ο υδροηλεκτρικός σταθμός σε ένα εντυπωσιακό τοπίο όπου διέρχεσαι με... δική σου ευθύνη.

Ετσι γυρνάς στη βόρεια όχθη και πριν καλά καλά προλάβεις να απολαύσεις τη γαλήνη, να χαμηλότερα ο εγκαταλειμμένος οικισμός της ΔΕΗ. Τα προκατασκευασμένα σπίτια που στήθηκαν σ' αυτή την απίθανη τοποθεσία για τους εργαζομένους στην κατασκευή του φράγματος καταρρέουν. Τα ξύλινα πάνελ χάσκουν σαν πραγματικά τραπουλόχαρτα και η παρτίδα μοιάζει ολότελα χαμένη γι' αυτά.

15 γαλήνια χιλιόμετρα έχουν απομείνει μέχρι να ξαναφτάσεις στη γέφυρα των Σερβίων. Σε αυτά θα συναντήσεις το προσφυγικό χωριουδάκι Ιμερα με το πλωτό αντλιοστάσιο και τον σπάνιο για την Κοζάνη ελαιώνα. Οι ίδιοι λένε πως είναι ο μοναδικός της Δυτικής Μακεδονίας και έχουν σχέδια για την εμφιάλωση του λαδιού τους.

Γέφυρα Σερβίων, ψαράδες, βουνά, όλα επί δύο στη λίμνη-καθρέφτη

Θα περάσεις και την Αύρα και γρήγορα θα καταλήξεις στη Νεράιδα, το διασημότερο ίσως χωριό της περιοχής. Κι αν η σύγχρονη τουριστική εικόνα του δεν κρατά την υπόσχεση του ονόματός του, το κάνει η θέση του. Τέτοια θέα στη λίμνη και τη γέφυρα των Σερβίων μόνο μια νεράιδα θα σου εξασφάλιζε!

 

 http://www.thetravelbook.gr/article.asp?catid=30808&subid=2&pubid=63946018

Η προετοιμασία για την Εμποροπανήγυρη Σερβίων, 24-28 Σεπτεμβρίου

Δήμος Σερβίων – Βελβεντού: Η προετοιμασία για την Εμποροπανήγυρη Σερβίων, 24-28 Σεπτεμβρίου

Στη διαδικασία των δημοπρασιών για τους εκθέτες βρίσκεται η Εμποροπανήγυρη Σερβίων που ξεκινά την επόμενη Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου. Ήδη συνεργεία του δήμου έχουν προετοιμάσει το χώρο όπου και πραγματοποιείται η Εμποροπανήγυρη Σερβίωνένας θεσμός για την ευρύτερη περιοχή που αποτελεί πόλο έλξης για χιλιάδες επισκέπτες. 

Σύμφωνα με τον Αντιδήμαρχο κ. Νίκο Τέτο έχουν γίνει όλες οι απαραίτητες προετοιμασίες σε σχέση με την καθαριότητα, την ασφάλεια και γενικότερα με την ετοιμότητα του χώρου για την υποδοχή εκθετών και επισκεπτών. Χθες πραγματοποιήθηκε η δημοπρασία για το Λούνα Παρκ, ακολούθησε σήμερα η διαδικασία για τους χώρους των άλλων εκθετών και εμπόρων ενώ όπως ανέφερε ο Αντιδήμαρχος Οικονομικών κ. Δημήτρης Κουκάλης υπήρξε μείωση των μισθωμάτων ενώ δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στην προβολή της Εμποροπανήγυρης Σερβίων.  

Η μεγάλη εμποροπανήγυρη Σερβίων 2015

Εμποροπανηγύρεις – Το εμπόριο της περιπλάνησης

εμποροπανήγυρη η [emboropaníjiri]: (λόγ.) μεγάλη υπαίθρια αγορά κάθε είδους προϊόντων και εμπορευμάτων, η οποία λειτουργεί για περιορισμένο χρόνο (μιας ή μερικών ημερών), περιοδικά και σε καθορισμένο τόπο· εμποροπάζαρο· (πρβ. παζάρι): Ετήσια / τοπική / περιφερειακή ~. Tη θέση των μεγάλων εμποροπανηγύρεων την πήραν οι σύγχρονες εμπορικές εκθέσεις. Στη σύγχρονη εποχή, ο θεσμός των εμποροπανηγύρεων έχει πάρει τη μορφή των περιοδικών εμπορικών εκθέσεων. [λόγ. εμπορο- + πανήγυρ(ις) -η]. (Λεξικό Τριανταφυλλίδη)

 
Αφέντρα Γ. Μουζάκη

Αρχαιολόγος

 

Εμποροπανηγύρεις – Το εμπόριο της περιπλάνησης

 

          Στα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας του ελλαδικού χώρου, τα περισσότερα εμπορικά πανηγύρια της Πελοποννήσου, της Ηπείρου και της Θεσσαλίας γίνονταν κάθε Αύγουστο και Σεπτέμβριο. Η ευελιξία ήταν το κύριο χαρακτηριστικό των πανηγυριών. Η εμποροπανήγυρη είχε τις ρίζες της στην αρχαιότητα και στα μεσαιωνικά χρόνια αποτελούσε σημαντικό παράγοντα ανάπτυξης του εσωτερικού εμπορίου.
         Η ρωμαϊκή νομοθεσία απαγόρευε σε πρόσωπα που κατείχαν δημόσια αξιώματα την ενασχόληση με το εμπόριο. Η βυζαντινή αριστοκρατία[1], όμως, αναμειγνυόταν στο κερδοσκοπικό εμπόριο, εκμεταλλευόμενη μάλιστα μερικές συγκυρίες. Επιδίωξη του εμπορίου άλλωστε ήταν πάντοτε το κέρδος. Στο Βυζάντιο, εμπόριο, αγορές και πειρατεία συνυπήρχαν.
            Το βυζαντινό πανηγύρι εντάσσεται στους κόλπους της εκκλησίας και προστατεύεται από το βυζαντινό δίκαιο, δεδομένου ότι αποτελούσε υποστηρικτική δομή ανάπτυξης του εσωτερικού εμπορίου. Η θρησκεία τότε νοηματοδοτούσε το χρόνο των κοινωνιών (θρησκευτικές  γιορτές, αργίες, αγροτικές εργασίες, εμποροπανηγύρεις). Η ευελιξία ήταν το κύριο χαρακτηριστικό των πανηγυριών. Η εμπορικότητα μιας πόλης, η γεωγραφική της θέση, η γειτνίασή της με λιμάνι ή σημαντικό χερσαίο δρόμο και κοντινές αγορές ήταν τελικά προϋπόθεση για την επιλογή της ως χώρου διεξαγωγής της εμποροπανήγυρης.

            Οι εμποροπανηγύρεις ήταν ένας πανάρχαιος θεσμός, θρησκευτικού και εμπορικού χαρακτήρα. Ο Στράβων[2], μιλώντας για την πανήγυρη της Δήλου, επισημαίνει τον εμπορικό της χαρακτήρα: «η τε πανήγυρις εμπορικόν τι πράγμα εστι».
            Στο Βυζάντιο –και όχι μόνον– εμπόριο, έμποροι και πειρατεία συνυπήρχαν και ουδείς ενοχλείτο από αυτή τη συνύπαρξη. Κατά τη μεσαιωνική εποχή η πανήγυρη αποτελούσε σημαντικότατο παράγοντα ανάπτυξης του εσωτερικού εμπορίου. Το βυζαντινό πανηγύρι εντάσσεται στους κόλπους της Εκκλησίας και προστατεύεται από το βυζαντινό δίκαιο[3], δεδομένου ότι αποτελεί υποστηρικτική δομή ανάπτυξης του εσωτερικού εμπορίου σε ευρύτατα γεωγραφικά πλαίσια. Ως οικονομικός θεσμός η εμποροπανήγυρη ήταν γνωστή και διαδεδομένη στην Αίγυπτο, την Κίνα, την Ιαπωνία, την Ευρώπη, ιδιαίτερα στη Γαλλία, όπου γνώρισε μεγάλη άνθηση από τον 12ο έως τον 14ο αιώνα, καθώς και στα Βαλκάνια.
             Η μελέτη του εμπορίου δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στις μόνιμες αγορές και να αγνοεί το εμπόριο της περιπλάνησης που ασκούσαν πλανόδιοι πραματευτάδες μακρινών αποστάσεων, ταξιδεύοντας από εμποροπανήγυρη σε εμποροπανήγυρη και καλύπτοντας σημαντικό τμήμα των αναγκών της υπαίθρου, διότι έτσι βγαίνουν παραπλανητικά συμπεράσματα. Σε όλα τα σημαντικά εμπορικά κέντρα του βυζαντινού κράτους, Κωνσταντινούπολη, Αντιόχεια, Τραπεζούντα, Σμύρνη, Θεσσαλονίκη, λειτουργούσαν εμποροπανηγύρεις με μεγάλη οικονομική σημασία.
           Στο Βυζάντιο οι βιοτέχνες- έμποροι αποτελούσαν σωματεία, ενώ οι έμποροι, που αγόραζαν και μεταπωλούσαν, χωρίς να παρεμβαίνουν στη διαδικασία της παραγωγής, ήταν οργανωμένοι σε συστήματα. Τα βυζαντινά πανηγύρια αποτελούσαν κατάλληλη ευκαιρία για πλανόδιους εμπόρους, καθώς και για απλούς χωρικούς, που έρχονταν από γειτονικά χωριά, για να διαθέσουν διάφορα προϊόντα.
              Η σημασία των αγορών αυτών ήταν, ίσως, μεγαλύτερη για την επαρχία, όπου υπήρχαν λιγότερες ευκαιρίες για τους εμπόρους. Αποτελούσαν επίσης πρώτης τάξης ευκαιρία για τους χωρικούς να διαθέσουν το πλεόνασμά τους εξασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο το απαραίτητο χρυσό νόμισμα για την πληρωμή των φόρων τους. Συνήθως οργανώνονταν με την ευκαιρία θρησκευτικών εορτών, οπότε δηλώνονται με τον όρο πανήγυρις. Οι ρίζες του θεσμού ανιχνεύονται στην αρχαιότητα. Πρόκειται για μια από τις πολλές ειδωλολατρικές πρακτικές, που υιοθετήθηκαν από τον Χριστιανισμό και προσαρμόσθηκαν στις ανάγκες του. Ο μεγάλος αριθμός πανηγυριών που οργανώνονταν στο Βυζάντιο αποτελεί αδιάψευστο μάρτυρα για τη σημασία τους στην οικονομική και κοινωνική ζωή.
            Υπήρχαν πανηγύρια που οργανώνονταν σε μεγάλα αστικά κέντρα, διαρκούσαν πολλές ημέρες και προσέλκυαν μεγάλο αριθμό εμπόρων και αγοραστών, πολλοί από τους οποίους μάλιστα έρχονταν από μακριά. Διάσημα τέτοια πανηγύρια ήταν του Αγίου Δημητρίου στη Θεσσαλονίκη, του Ευαγγελιστή Ιωάννη στην Έφεσο, του Αγίου Ευγενίου στην Τραπεζούντα και του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στις Χώνες. Ενδιαφέρον παρουσιάζει τοιχογραφία από το νάρθηκα της Μονής της Βλαχέρνας στην Άρτα (τέλη 13ου αιώνα) [4], που απεικονίζει σκηνές υπαίθριας αγοράς και πλανόδιους εμπόρους, που πουλούσαν την πραμάτεια τους κατά τη διάρκεια της λιτανείας της εικόνας της Παναγίας της Οδηγήτριας στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι βλέπουμε τον Χάζαρο, που πωλεί χαβιάρι σε κάποιον πελάτη κρατώντας ζυγό ακριβείας, τη λαχανοπώλισσα και καλάθια με φρούτα.
        Κυρίαρχο ιδεώδες της βυζαντινής οικονομικής σκέψης ήταν η αυτάρκεια. Το εμπόριο στο Βυζάντιο ήταν στην πραγματικότητα μια υπόθεση που αφορούσε πολύ περισσότερους ανθρώπους, από αυτούς που επισήμως ασκούσαν το επάγγελμα του εμπόρου: μικρούς παραγωγούς, βιοτέχνες, αργυραμοιβούς, μεγάλους γαιοκτήμονες. Ο όγκος και η εμβέλειά του διέφεραν ανάλογα με την ιστορική περίοδο. Είναι βέβαιο ότι εκχρηματισμένες συναλλαγές και ανταλλαγές σε είδος συνυπήρχαν πάντοτε.

          Ο σημερινός ελλαδικός χώρος κατά την οθωμανική περίοδο, σε οικονομικό[5] επίπεδο, αποτελούσε μια κατακερματισμένη περιφέρεια, με πολλές κατά τόπους ιδιαιτερότητες. Ο οθωμανικός πολιτισμός αποτελούσε κατά κύριο λόγο έναν πολιτισμό των πόλεων. Στις πόλεις διέμεναν τα πλουσιότερα μέλη της κοινωνίας. Εκεί επίσης κατέληγαν, σε μεγάλο βαθμό, οι αγροτικές πρόσοδοι.
         Οι κάτοικοι των οθωμανικών πόλεων, μουσουλμάνοι και μη μουσουλμάνοι, είχαν τη δυνατότητα να συσσωρεύσουν πλούτο και πολιτική δύναμη. Εξάλλου οι πόλεις αποτελούσαν τα κέντρα του εμπορίου και της βιοτεχνίας. Η γεωγραφική και στρατηγική θέση της κάθε ελληνικής πόλης, οι παραδόσεις, η ιστορία και η προγενέστερη υλική υποδομή της, επηρέασαν σε σημαντικό βαθμό τη συνέχεια της λειτουργίας της. Τον 18ο αιώνα, όπως προκύπτει από τη μελέτη των γαλλικών αρχείων, το πανηγύρι της Τρίπολης ήταν ένα από τα πιο σημαντικά πανηγύρια της Πελοποννήσου, κατά τη διάρκεια του οποίου γινόταν η προαγορά του μεταξιού από γάλλους εμπόρους.[6]
           Ο τούρκος περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπή (β΄ μισό του 17ου αιώνα) αναφέρει το μεγάλο πανηγύρι του Μυστρά, που γινόταν κάθε Αύγουστο και συγκέντρωνε πλήθος κόσμου. Τον 18ο αιώνα, όπως προκύπτει πάλι από έγγραφο των γαλλικών αρχείων, η εμποροπανήγυρη του Μυστρά είχε ήδη μετατεθεί στον Σεπτέμβριο και διαρκούσε μια βδομάδα. Η εμποροπανήγυρη των Καλαβρύτων γινόταν κάθε Σεπτέμβριο και διαρκούσε δεκαπέντε ημέρες. Στον θεσσαλικό χώρο, την οθωμανική περίοδο, εμποροπανηγύρεις γίνονταν στο Μοσχολούρι[7] Καρδίτσας, στην Ελασσόνα και –από τις αρχές του 17ου αιώνα– στα Φάρσαλα. Η Λάρισα, πόλη με έντονη οικονομική ζωή, ήταν κέντρο και του διεθνούς εμπορίου, γι’ αυτό είχε μπεζεστένι (bedesten), δηλαδή λιθόκτιστη κλειστή και σκεπαστή αγορά ακριβών υφασμάτων και πολύτιμων λίθων.
         Το μπεζεστένι της Λάρισας[8] χρονολογείται στα τέλη του 15ου αιώνα. Μπεζεστένια υπήρχαν στη Θεσσαλονίκη,[9] στη συμβολή των οδών Βενιζέλου και Εγνατίας (1455-1459) και  στις Σέρρες[10], στην πλατεία Ελευθερίας (κτίστηκε λίγο πριν από το 1494) και σήμερα στεγάζει το αρχαιολογικό μουσείο της πόλης. Κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα, οι σπουδαιότερες εμποροπανηγύρεις στην Ήπειρο ήταν των Ιωαννίνων, της Άρτας, της Κόνιτσας και της Παραμυθιάς. Οι εμποροπανηγύρεις αυτές, με εξαίρεση, ίσως, των Ιωαννίνων, είχαν τοπικό χαρακτήρα. Τον 18ο αιώνα η Άρτα ήταν το κέντρο μιας εύφορης αγροτικής περιοχής, που παρήγε άφθονο σιτάρι, καπνό, κερί, μετάξι, βαμβάκι, δέρματα, μαλλιά, ξυλεία, αυγοτάραχο από τον Αμβρακικό κ.ά.

             Η κυκλοφορία των αγαθών στην τοπική, εσωτερική αγορά γινόταν με τρεις τρόπους: α) τη μόνιμη, καθημερινή αγορά (μαγαζιά), β) την εβδομαδιαία αγορά (παζάρι), και γ) την εμποροπανήγυρη. Οι εμποροπανηγύρεις ήταν αυστηρά οργανωμένες αγορές, ετήσιου χαρακτήρα, όπου συγκεντρωνόταν πλήθος εμπορευμάτων και εμπόρων, από γειτονικές ή μακρινές περιοχές, κατά τη διάρκεια διαφόρων μηνών του έτους. Οι εμποροπανηγύρεις συνέβαλλαν στη σύνδεση της οικονομίας πόλης-υπαίθρου, στην κυκλοφορία του νομίσματος και στην ανάπτυξη των εμπορικών συναλλαγών.
          Στην Άρτα γινόταν κάθε χρόνο μια αξιόλογη εμποροπανήγυρη, που ονομαζόταν Μπουχούστι και διαρκούσε οκτώ με δέκα ημέρες. Άρχιζε την 1η Σεπτεμβρίου και τελείωνε στις 8 του ίδιου μήνα ή, όπως μας πληροφορεί ο λόγιος Μητροπολίτης Σεραφείμ Ξενόπουλος ο Βυζάντιος[11], άρχιζε στις 14 Σεπτεμβρίου και έληγε στις 24 του ίδιου μήνα. Η εμποροπανήγυρη της Άρτας γινόταν στη συνοικία Μπουχούστι[12], ή Μουχούστιον, στα νοτιοδυτικά της πόλης, μεταξύ του ναού της Παρηγορήτισσας και του πρώην κρατικού νοσοκομείου. Κατά τη διάρκειά της γινόταν ζωεμπόριο, αλλά και εμπόριο αγροτικών, κτηνοτροφικών, καθώς και προϊόντων εισαγωγής.
           Καθώς περνούν τα χρόνια, συντελείται μια σταδιακή μετατόπιση του χώρου διεξαγωγής της εμποροπανήγυρης. Το ζωοπάζαρο παρέμεινε ως τη δεκαετία του 1960 στο «Μπουχούστι», ενώ το εμπόριο των άλλων αγαθών μεταφέρθηκε έξω από το κάστρο, στα νοτιοανατολικά της πόλης σ’ ένα πλάτωμα, της οδού Άρτας-Ιωαννίνων. Κατά τον 18ο αιώνα οι Βενετοί έδειξαν έντονο ενδιαφέρον για την εμποροπανήγυρη της Άρτας. Βενετοί, αρτινοί και επτανήσιοι έμποροι συμμετείχαν στις εμποροπανηγύρεις των Ιωαννίνων, της Κόνιτσας και της Παραμυθιάς, ενώ ήταν γνωστή και η παρουσία τους στις φημισμένες εμποροπανηγύρεις της Θεσσαλίας, όπως της Λάρισας, του Μοσχολουρίου και της Ελασσόνας.
           Παρά τη μεγάλη διάδοση των εμποροπανηγύρεων κατά τον 18ο αιώνα, υπήρχαν και σημαντικά εμπόδια στη διεξαγωγή τους, που σχετίζονταν με τους κινδύνους μετάδοσης επιδημιών, κυρίως της πανούκλας, τις ληστρικές επιθέσεις, καθώς και τις τοπικές ταραχές. Στις περιπτώσεις αυτές το εμπόριο σταματούσε εντελώς ή συνεχιζόταν μειωμένο. Οι τόποι διεξαγωγής των εμποροπανηγύρεων είναι γνωστό ότι ήταν επιρρεπείς στη μετάδοση της πανούκλας. Πολλές φορές και η ίδια η πόλη της Άρτας ήταν επίκεντρο πανούκλας.[13] Πόλη με στενά δρομάκια, υποτυπώδη ύδρευση από πηγάδια, βρύσες, ακάλυπτα κανάλια, αλλά και ανυπαρξία αποχετευτικού συστήματος, με λιμνάζοντα νερά από τις βροχοπτώσεις και τα λύματα των σπιτιών, αποτελούσε τόπο ανάπτυξης παθογόνων μικροοργανισμών, που προκαλούσαν συχνά επιδημίες.
         Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία του Ανδρέα Μαρίνου, που μας πληροφορεί ότι τον Μάιο του έτους 1708, έμποροι από την Άρτα ξεκίνησαν φορτωμένοι με την πραμάτεια τους για την εμποροπανήγυρη στο Μοσχολούρι. Στο δρόμο έμαθαν ότι στο Μοσχολούρι είχε εκδηλωθεί επιδημία πανούκλας και επέστρεψαν στην Άρτα. Οι πρόκριτοι της πόλης, όμως, τους απομόνωσαν στο μοναστήρι του Θεοτοκιού, για να περάσουν το χρονικό διάστημα της καραντίνας (quarantina), που ήταν σαράντα μέρες.
           Τελειώνοντας, μπορούμε να επισημάνουμε τα ακόλουθα: Οι ρίζες του θεσμού της εμποροπανήγυρης ανιχνεύονται στην αρχαιότητα. Ο μεγάλος αριθμός εμποροπανηγύρεων που οργανώνονταν στο Βυζάντιο[14] αποτελεί αδιάψευστο μάρτυρα για τη συμβολή τους στην οικονομική και κοινωνική ζωή. Στα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας του ελλαδικού χώρου, ιδιαίτερα κατά τον 18ο αιώνα, διεξάγονταν εμποροπανηγύρεις στην Πελοπόννησο (Τρίπολη, Μυστράς, Καλάβρυτα), στη Θεσσαλία (Λάρισα,[15] Μοσχολούρι, Ελασσόνα, Φάρσαλα), την Ήπειρο (Ιωάννινα, Άρτα, Κόνιτσα, Παραμυθιά) κ.α. Μαζί με τους πλανόδιους πραματευτάδες[16] και τα εμπορεύματά τους, ταξίδευαν από εμποροπανήγυρη σε εμποροπανήγυρη ειδήσεις, προκαταλήψεις, ιδέες και όνειρα για μια καλύτερη ζωή.


Αφέντρα Γ. Μουζάκη

Αρχαιολόγος


Περιοδικό, «Αρχαιολογία και Τέχνες» τεύχος 116, Σεπτέμβριος 2010.

 
Υποσημειώσεις
 

 

[1] Μαρία Γερολυμάτου, Αγορές, έμποροι και εμπόριο στο Βυζάντιο (9ος-12ος αι.), εκδ. ΕΙΕ-ΙΒΕ, Αθήνα 2008, σ. 231-235 («Η αριστοκρατία και το εμπόριο»)· Αγγελική Λαΐου, «Στο Βυζάντιο των Παλαιολόγων: Οικονομικά και πολιτιστικά φαινόμενα», Ευφρόσυνον, τόμ. 1, Αθήνα 1991, σ. 283-296.

[2] 10.5.4, εκδ. Lassere.
 

[3] IGR 1, 271-272.
 

[4] Μυρτάλη Αχειμάστου-Ποταμιάνου, Η Βλαχέρνα της Άρτας. Τοιχογραφίες, Αθήνα 2009, σ. 72-73 και εικ. 44, 53. Ο νάρθηκας πρέπει να οικοδομήθηκε προς τα τέλη του 13ου αι., όταν κύριος της Άρτας ήταν ο Νικηφόρος Α΄ Κομνηνός- Δούκας (1267/68-1296), πρεσβύτερος γιος και διάδοχος του Μιχαήλ Β΄. Την ανέγερση του νάρθηκα ακολουθεί η διακόσμησή του με τοιχογραφίες. Η Λιτανεία, η οποία τελείται με συρροή κόσμου και φαιδρύνεται με γραφικές σκηνές υπαίθριας αγοράς στις παρυφές της πομπής, κάτω και στην αριστερή παραστάδα, αποτελεί «άπαξ» της μνημειακής ζωγραφικής.
 

[5] Halil Inalcik / Donald Quataert (επιμ.), Οικονομική και κοινωνική ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2008.
 

[6] Άννα Λαμπροπούλου, «Οι πανηγύρεις στην Πελοπόννησο κατά την Μεσαιωνική Εποχή», Πρακτικά του Α΄ Διεθνούς Συμποσίου: «Η Καθημερινή Ζωή Στο Βυζάντιο, Τομές και Συνέχειες στην Ελληνιστική και Ρωμαϊκή Παράδοση», 15-17 Σεπτεμβρίου 1988, ΚΒΕ-ΕΙΕ, Αθήνα 1989, σ. 291-310.
 

[7] Νίκος Καραφύλλης, Το Μοσχολούρι διηγείται τη δόξα του, Μοσχολούρι 2005.
 

[8] Έρση Μπρούσκαρη (επιμ.), Η οθωμανική αρχιτεκτονική στην Ελλάδα, Αθήνα 2008, εκδ. ΥΠΠΟ-ΔΒΜΑ, λ. 69, σ. 199-200: Μπεζεστένι (bedesten) Λάρισας. Κλειστή αγορά και αποθήκη ειδών πολυτελείας, που χρονολογείται στα τέλη του 15ου αι.
 

[9] Στο ίδιο, λ. 88, σ. 246-247.
 

[10] Στο ίδιο, λ. 108, σ. 287-288.
 

[11] Σεραφείμ Ξενόπουλος Βυζάντιος, Δοκίμιον ιστορικόν περί Άρτης και Πρεβέζης, Αθήνα 1884, Άρτα 20033, σ. 182-183. Ο λόγιος μητροπολίτης μας πληροφορεί ότι στην Άρτα γινόταν από παλιά στη συνοικία Μουχούστιον εμπορικό πανηγύρι, όπου προσέρχονταν έμποροι και αγοραστές από διάφορες περιοχές της Ηπείρου. Η εμποροπανήγυρη της Άρτας διαρκούσε δέκα μέρες. Άρχιζε στις 14 Σεπτεμβρίου και έληγε στις 24 του ίδιου μήνα. Μας πληροφορεί επίσης ότι κάθε Πέμπτη γινόταν παζάρι, δηλαδή εβδομαδιαία αγορά, τροφίμων και ενδυμάτων, για εξυπηρέτηση των κατοίκων.
 

[12] Μπουχούστι: Λέξη αρβανίτικη που σημαίνει εμποροπανήγυρη. Κατά μιαν άλλη εκδοχή προέρχεται από το τουρκοαραβικό Medhuseua, που σημαίνει ζωοπάζαρο. Στη συνοικία Μπουχούστι ή Μουχούστιον της Άρτας, που βρισκόταν στα χρόνια της oθωμανικής κυριαρχίας απέναντι από το ναό της Παρηγορήτισσας, υπήρχαν τέσσερις νερόμυλοι και το έτος 1869 κρεοπωλεία και ιχθυοπωλεία. Σεραφείμ Ξενόπουλος Βυζάντιος, ό.π., σ. 13, 146, 183.
 

[13] Ελευθέριος Λ. Βέτσιος, Η διπλωματική και οικονομική παρουσία των Βενετών στην περιοχή της Άρτας κατά το 18ο αιώνα, εκδ. Α. Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2007, σ. 203-205, 212.
 

[14] Η προσκόλληση του Βυζαντίου στην παράδοση χαρακτηρίζει όλες τις όψεις του κρατικού βίου και επηρεάζει βαθύτατα τις σχέσεις του κράτους με την οικονομία. Η βυζαντινή οικονομία στηριζόταν –κυρίως– στη γη και στην εκμετάλλευσή της. Στο πλαίσιο των περιορισμών που επέβαλαν οι μεσαιωνικές συνθήκες, η βυζαντινή οικονομία ήταν επιτυχής, αφού για μεγάλο διάστημα διατήρησε και την πρόοδο, αλλά και τη σταθερότητά της. Βλ. Νίκος Οικονομίδης, «Ο ρόλος του βυζαντινού κράτους στην οικονομία», στο Αγγελική Ε. Λαΐου (Γενική Εποπτεία), Οικονομική Ιστορία του Βυζαντίου από τον 7o έως τον 15o αιώνα, εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα 2006, τόμ. 3, σ. 141-252 και Αγγελική Ε. Λαΐου, «Επισκόπηση της βυζαντινής οικονομίας», στο ίδιο, τόμ. 3, σ. 361-389.
 

[15] Θ. Παλιούγκας, Η Λάρισα κατά την Τουρκοκρατία (1423-1881), τόμ. 2, Λάρισα 2007· Λάζαρος Αρσενίου, Η Θεσσαλία κατά την Τουρκοκρατία, Αθήνα 1984.

[16] Troian Stoianovich, «Ο κατακτητής Ορθόδοξος Βαλκάνιος Έμπορος», στο Σπύρος Ι. Ασδραχάς (επιμ.), Η οικονομική δομή των Βαλκανίων στα χέρια της οθωμανικής κυριαρχίας (15ος-19ος αι.), εκδ. Μέλισσα, Αθήνα 1979, σ. 289-330 (κείμενο), 331-345 (σημειώσεις).

 

 http://vizantinaistorika.blogspot.gr/2015/08/blog-post_73.html
 

Ελληνική Ορθόδοξος Διασπορά στην Ουγγαρία 17ος -19ος αιώνας-Βιβλίο

Το παρακάτω βιβλίο είναι συλλεκτικό και αναφέρεται στην διασπορά των Ελληνων της Δ. Μακεδονίας στην Ουγγαρία κατά τα χρόνια της Οθωμανικής κατοχής. 

Πως αναπτυχθηκαν οι πρώτες εμπορικές κοινότητες των Ελλήνων στην Ουγγαρία, πως έγιναν κομπανίες και στη συνέχεις πως απέκτησαν ελληνικές οικογένειες τίτλους ευγενείας, πως ανέπτυξαν την αστική τάξη,   και πως έγιναν εθνικοί ευεργέτες.

 Στην σελίδα 162 γίνεται ειδική μνεία για την οικογένεια Parademus Charis , μια Ελληνική οικογένεια απο τα Σέρβια. Στην 161 ονόματα Σερβιωτών σε επιτίμβιες πλάκες...Αυξεντίου Γεώργιος και ΧατζηΑσημάκης

 

   Ελληνική Κληρονομιά

Οι αλλαγές των συνόρων των ευρωπαϊκών κρατών

...στην Ευρώπη τα τελευταία 1000 χρόνια.σε 3 λεπτά της ώρας.

Γωγραφία Νεωτερική

Η γεωγραφία νεωτερική είναι περιηγητικό έργο των Δ.Φιλιππίδη και Γ. Κωνταντά που εκδόθηκε στη Βιέννη το 1791. Στην παρακάτω σελίδα σε δημοτική της εποχής γλώσσα περιγράφει την Κοζανη και τη Σιάτιστα. Μαλλον οι πληροφορίες τους είναι παλαιότερες του 1745 καθώς αναφέρουν επίσκοπο μόνο Σερβίων. Η Κοζάνη και η Σιάτιστα αναφέρονται ως έρημες πόλεις λόγο μετανάστευσης  στην Αυστροουγγαρία για εμπορικούς σκοπους.

Ερμηνεία της εικόνας της Κοίμησης της Θεοτόκου

                      Μπακοδήμου Στεφ. Νικολάου, θεολόγου

Η εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι πολυπρόσωπη. Δύο όμως πρόσωπα ξεχωρίζουν στην όλη παράσταση: Ο Χριστός και η Παναγία. Ο Χριστός μας με το ηγεμονικό Του παράστημα που κρατά την ψυχή της Παναγίας Μητέρας Του, βρέφος φασκιωμένο και το λιπόσαρκο σκήνωμα της Παναγίας.

Στην εικόνα δεσπόζει το νεκρικό κρεβάτι, όπου αναπαύεται η Παναγία με τα χέρια σταυρωμένα. Μπροστά,  στερεωμένο σε ένα απλό κηροπήγιο καίει ένα κερί. Πίσω από το νεκρικό κρεβάτι και στη μέση ακριβώς στέκει ο Χριστός με το σώμα στρεφόμενο προς τα δεξιά, προς την κεφαλή της Μητέρας Του. Στα χέρια Του απλωμένα στην ίδια κατεύθυνση, κρατά την ψυχή της, που έχει τη μορφή φασκιωμένου μωρού με τα χέρια σταυρωμένα. Τον τριγυρίζει δόξα. Μέσα σ’ αυτή είναι ζωγραφισμένα στην κορυφή ένα εξαπτέρυγο και σε μονοχρωμία τέσσερεις άγγελοι που πλαισιώνουν το Χριστό με χειρονομίες και έκφραση λύπης στα πρόσωπά τους. Πάνω ακριβώς από το Χριστό στην κορυφή του τόξου της εικόνας,  έχουν ανοίξει οι πύλες του ουρανού και παρουσιάζονται  δύο άγγελοι, πάλι σε μονοχρωμία, να σκύβουν με σκεπασμένα χέρια για να πάρουν με τη σειρά τους την ψυχή της. Στην κεφαλή και στα πόδια του νεκρικού κρεβατιού είναι συγκεντρωμένοι  οι δώδεκα απόστολοι με εκφράσεις, στάσεις και χειρονομίες που δείχνουν βαθειά λύπη. Ο Πέτρος θυμιατίζει στην κεφαλή της Παναγίας, ο δε Απόστολος Παύλος και ο Ιωάννης ο Θεολόγος σκύβουν στα πόδια της και την ασπάζονται. Πιο πίσω είναι τρεις ιεράρχες με ανοιχτά βιβλία και στα αριστερά, στο βάθος, θρηνούν τρεις γυναίκες. Τη σύνθεση κλείνουν στο βάθος, πίσω από τις ομάδες των μαθητών, δύο συμβατικά αρχαιοπρεπή κτήρια. Οι  τέσσερεις (εικονίζονται οι τρεις) Ιεράρχες που παραβρέθηκαν στην Κοίμηση, ήταν: ο Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, ο Ιερόθεος, ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης και ο Τιμόθεος. (Ο Ιερόθεος δεν εικονίζεται). 

Σε άλλες  εικόνες βλέπουμε στη δεξιά άκρη του σπιτιού τον Ιωάννη το Δαμασκηνό που κρατά χαρτί (πάπυρο) με τα εξής λόγια: «Ἀξίως ὡς ἔμψυχόν σε οὐρανὸν ὑπεδέξαντο οὐράνια Πάναγνε θεία σκηνώματα καὶ παρέστηκας...» Και στα αριστερά τον άγιο Κοσμά τον ποιητή κρατώντας άλλο χαρτί που λέει: «Γυναίκα σε θνητήν, ἄλλ᾿ ὑπερφυῶς καὶ μητέρα Θεοῦ εἰδότες, πανάμωμε…»

Σ’ όλα τα πρόσωπα διακρίνεται η θλίψη, ανάμικτη όμως με τη γλυκιά ελπίδα. Είναι η λεγόμενη «χαρμολύπην», το «χαροποιὸν πένθος», γνώρισμα των πιστών που ζουν με την προσμονή της ανάστασης. Τούτο βλέπουμε και στα τροπάρια της εορτής, που άλλοτε τονίζουν τον τρόμο και το δέος των Αποστόλων, τους οποίους παρουσιάζουν να δακρύζουν και άλλοτε τονίζουν τη χαρά τους, που την εκδηλώνουν με ψαλμούς και ύμνους. Παραθέτουμε δύο αποσπάσματα «Ὅτε ἡ μετάστασις τοῦ ἀχράντου σου σκήνους ηὐτρεπίζετο, τότε οἱ Ἀπόστολοι περικυκλοῦντες τὴν κλίνην τρόμω ἐώρων σε» (Στιχηρό ιδιόμελο όρθρου). «...Καὶ τὸ ζωαρχικὸν καὶ θεοδόχον σου σῶμα κηδεύσαντες ἔχαιρον, πανύμνητε» (Δοξαστικό αποστίχων Εσπερινού). 

Σε μερικές εικόνες εικονίζονται στον ουρανό σύννεφα, που μετέφεραν τους αποστόλους στην Ιερουσαλήμ. Σε πολλές εικόνες της Κοίμησης απεικονίζεται  και το επεισόδιο του αγγέλου που κόβει με το ξίφος του τα χέρια του Ιεφονία. (Πρόκειται για εκείνο τον Εβραίο που αποπειράθηκε να ρίξει στο έδαφος το λείψανο της Θεοτόκου).