Η Ιερά Εικόνα της Παναγίας Ζιδανιώτισσας

Η σεπτή και θαυματουργή Εικόνα της Παναγίας της Ζιδανιώτισσας είναι από τα λίγα κειμήλια, που διασώθηκαν δια μέσου των αιώνων μέχρι σήμερα, αφού πέρασε από πολλές μπόρες και φουρτούνες της ιστορίας.

Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Γενέσιου της Θεοτόκου στην περιοχή Ζιδάνι, στα Καμβούνια όρη. Το Μοναστήρι ιδρύθηκε κατά το 16ο αιώνα σε εποχές που ο Ελληνισμός περνούσε τις πιο σκληρές και τις πιο δύσκολες μέρες της μακραίωνης σκλαβιάς του. Ήταν η εποχή που αλλεπάλληλα κύματα αγροίκων μουσουλμάνων μεταφέρθηκαν από τα βάθη της Μ. Ασίας και εγκαταστάθηκαν στις εύφορες πεδιάδες της πατρίδας μας, απωθώντας βίαια τους γηγενείς χριστιανικούς πληθυσμούς σε δύσβατες και απρόσιτες περιοχές.

Κοντά στα Σέρβια, στη θέση “Βρύσες” υπήρχε βυζαντινός ναός με την εικόνα της Παναγίας της Ελεούσας, της Παντάνασσας. Πιθανότατα ανήκε στη γυναικεία μονή των Αγίων Θεοδώρων. Σήμερα σώζονται τα ερείπια του ναού των Αγίων Θεοδώρων στο τοπωνύμιο “Καλογριές” που φαίνεται να προήλθε από τις μοναχές του μοναστηριού.

Κατά την επικρατέστερη άποψη, σε κάποια ιστορική φάση οι Τούρκοι κατέστρεψαν το μοναστήρι των Αγίων Θεοδώρων και τον ναό με την εικόνα της Παναγίας. Διασώθηκε η εικόνα, την οποία το 1541 άνθρωποι ευσεβείς τη μετέφεραν για ασφάλεια στο δασωμένο Ζιδάνι και την εναπόθεσαν σε κάποιο εξωκλήσι στη θέση “Συκιές” ανατολικά του χωριού.

Η τοποθεσία αυτή ήταν γνωστή με την ονομασία “Παλαιομανάστηρο”, που δυστυχώς καταπλακώθηκε κάτω από χιλιάδες τόνων μπάζων αμιάντου κατά τη λειτουργία του γειτονικού εργοστασίου. Γύρω από το ξωκλήσι αυτό αναπτύχθηκε το μοναστήρι, που στα τέλη του 17ου αιώνα ήταν καλά οργανωμένο.

Για την Εικόνα της Παναγίας της Ελεούσας (Ζιδανιώτισσας) δεν υπάρχουν πληροφορίες για την περίοδο και τον αγιογράφο που την φιλοτέχνησε. Γνωρίζουμε μόνο ότι ασημώθηκε με βαρύ ασήμι το 1755 από τον τεχνίτη Θεόδωρο, από τους Καλαρρύτες Ιωαννίνων, όπως φαίνεται και από τη σχετική επιγραφή που βρίσκεται στη βάση της, επί Αρχιερατείας του Επισκόπου Σερβίων και Κοζάνης Ιγνατίου. Οι φωτοστέφανοι τοποθετήθηκαν για να τονίζουν την αγιότητα των προσώπων.

Όσο αναφορά τις επιγραφές που υπάρχουν στην Εικόνα βλέπουμε το δίγραμμα «ΜΡ» και «ΘΥ», που αποτελούν συντομογραφίες της φράσης «(Μ)ΗΤΗ(Ρ) (Θ)ΕΟ(Υ)». Λίγο χαμηλότερα βρίσκεται γραμμένη η προσωνυμία της Θεοτόκου «Η ΕΛΕΟΥΣΑ» και πιο κάτω αριστερά κι οριζόντια «Η ΠΑΝΤΑΝΑΣΣΑ».

Στην Εικόνα της Παναγίας εκφράζεται παραστατικότατα η μητρική αγάπη της Θεοτόκου για τον Υιό της. Παρουσιάζεται να ακουμπά με τρυφερότητα το μάγουλό της με μητρική στοργή. Η παράστασή μας δείχνει την ανθρώπινη πλευρά της Παναγίας μας με τον Υιό της.

Το πρόσωπο της Παναγίας δεν αντανακλά ευτυχία αλλά μάλλον μελαγχολία και οφείλεται στο επερχόμενο πάθος, το οποίο θα αντιμετωπίσει ο Υιός της στον Γολγοθά. Έτσι το νόημα της εικόνας επικεντρώνεται στους θλιβερούς λογισμούς της Παναγίας. Μετά την αποκάλυψη των παθών και του θανάτου του Κυρίου ο πόνος αυτός δεν συντρίβει την Παναγία.  Γνωρίζει πως στην αγκαλιά της «βαστάζει τον βαστάζοντα πάντα», τον Υιό και Λόγο του Θεού.

Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης γράφει σχετικά ότι η Παναγία αποτελεί «μεθόριον αναμεταξύ της ακτίστου και κτιστής φύσεως· αύτη μόνη είναι Θεός άμεσος μετά τον Θεόν και έχει τα δευτερεία της Αγίας Τριάδος, ως ούσα μήτηρ αληθώς του Θεού».

Το έτος 1918 έπληξε την Κοζάνη θανατηφόρα γρίπη, η οποία σταμάτησε με θαυματουργή παρέμβαση της Παναγίας Ζιδανιώτισσας, που μεταφέρθηκε στην πόλη, όπου τελέστηκαν αγρυπνίες, παρακλήσεις και λιτανείες. Πολλές μαρτυρίες υπάρχουν επίσης από τα παλιά χρόνια για θαύματα της Παναγίας, στην οποία καταφεύγουν οι πιστοί στις δύσκολες περιστάσεις της ζωής τους, επιζητώντας την ίαση της ψυχής και του σώματος.

Κάθε χρόνο πραγματοποιείται αγιαστική περιοδεία της θαυματουργής Εικόνας της Παναγίας για ευλογία και αγιασμό των πιστών τόσο στην πόλη της Κοζάνης όσο και σε άλλες Ενορίες της εκκλησιαστικής περιφέρειάς μας.

Την Κοζάνη η Εικόνα αγιάζει με την έλευσή της κάθε χρόνο από την Παρασκευή της Ζωοδόχου Πηγής έως και την 1^η Αυγούστου.

Το απόγευμα της Κυριακής του Θωμά πραγματοποιείται πάνδημη λιτάνευση της Εικόνας. Σχηματίζεται μεγάλη πομπή, που αποτελείται από το ιερατείο της Μητροπόλεως, τις τοπικές αρχές, διάφορες φιλαρμονικές μπάντες, αντιπροσωπείες τοπικών Συλλόγων και πλήθος πιστών, που κρατούν στα χέρια τους αναμμένες τις πασχαλινές λαμπάδες. Η πομπή ξεκινάει από τον Ι. Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου & Ελένης και δια μέσου των οδών καταλήγει στον Ι. Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Νικολάου, όπου ψάλλεται Μ. Εσπερινός. Αφού παραμείνει εκεί ένα ορισμένο χρονικό διάστημα για προσκύνημα, μεταφέρεται στη συνέχεια εκ περιτροπής και στους υπόλοιπους ενοριακούς Ναούς της πόλης, για να επιστρέψει την 1^ην Αυγούστου στην Ι. Μονή Ζιδανίου, όπου είναι η φυσική της θέση.

Επίσης, σε ανάμνηση της προστασίας που παρείχε η Παναγία Ζιδανιώτισσα κατά τον καταστρεπτικό σεισμό του 1995, πραγματοποιείται κάθε χρόνο την 13η Μαΐου ευχαριστήρια Θεία Λειτουργία στον Ι. Ν. του Αγίου Νικολάου Κοζάνης και Λιτάνευση της Εικόνας πέριξ του Ι. Ναού.

Φέτος, μετά από χρόνιο αίτημα των Σερβιωτών και επιθυμία του Σεβασμ. Μητροπολίτη μας κ. Παύλου και του συμπατριώτου μας Πρωτοσυγκέλλου Αρχιμανδρ. κ. Χριστοφόρου Αγγελόπουλου, η Εικόνα της Παναγίας Ζιδανιώτισσας φιλοξενήθηκε και στα Σέρβια (30/10-4/11/2019). Ευχόμαστε δε να καθιερωθεί σε ετήσια βάση.

Νικόλαος Γ. Λεπίδας

Σέρβια, 6^η Δεκεμβρίου 2019, ημέρα μνήμης του εν Αγίοις πατρός ημών Νικολάου, Αρχιεπισκόπου Μύρων της Λυκίας του θαυματουργού και Μυροβλήτου.

Χειμωνιατικος περιπατος δειλινό

Κοπή Βασιλόπιτας 1-1-2020 Αγία Κυριακή Σερβίων

Κυκλοφόρησε το »ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΝ» 2020 της Ιεράς Μητροπόλεως Σερβίων και Κοζάνης

 Κυκλοφόρησε το καλαίσθητο (και πολύ αξιόλογο για το θέμα του) ‘’ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΝ 2020’’ (διαστάσεων 0,13 μ. x 0,09 μ.) της Ιεράς Μητροπόλεως Σερβίων και Κοζάνης αφιερωμένο ‘’σε αγίους που πέρασαν από την περιοχή μας και άφησαν το στίγμα τους’’, όπως σημειώνει στο πρόλογο του ημερολογίου ο Σεβ. Μητροπολίτης Σερβίων και Κοζάνης κ. Παύλος.

Η αφιέρωση είναι αισθητή ήδη από το εμπροσθόφυλλο του Ημερολογίου, όπου δεσπόζει ολόσωμη η εικόνα της Αγίας Θεοδώρας βασιλίσσης Άρτης της εκ Σερβίων Μακεδονίας καταγομένης. 

Στον πρόλογό του ο Σεβ. πληροφορεί: ‘’Το φετινό ημερολόγιο της μητροπόλεώς μας είναι αφιερωμένο σε αγίους που πέρασαν από την περιοχή μας και άφησαν το στίγμα τους.’’. Και ολοκληρώνει με ευχές: ‘’Ως πνευματικός πατέρας εύχομαι το νέο έτος να είναι ευτυχισμένο, ειρηνικό, δημιουργικό με υγεία σωματική και πνευματική. Μετά πατρικών ευχών. Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ. Ο Σερβίων και Κοζάνης Παύλος’’. (σελ. 6).

Ακολουθεί η παράθεση των αφιερωμένων αγίων με εικόνες και σύντομα κείμενα.

α. Άγιος Ιάκωβος επίσκοπος Σερβίων, 1374-1355 μ.Χ. Επιλέγουμε: ‘’Νηπτικός και ασκητικότατος ο Άγιος Ιάκωβος μόνασε κοντά στον γέροντά του στα Παρόρια όρη της Βουλγαρίας και στη συνέχεια εξελέγη επίσκοπος Σερβίων της Μακεδονίας. Στην Ιερά Μονή Δοχειαρίου φυλάσσεται χειρόγραφο το οποίο φέρει την υπογραφή του επισκόπου Σερβίων Ιακώβου. Στο βρετανικό μουσείο του Λονδίνου φυλάσσεται χειρόγραφο με μικρογραφία του αγίου Ιακώβου’’. (σελ. 9).

β. Άγιος Γερμανός επίσκοπος Σερβίων, 1690 μ.Χ.: ‘’Τα λείψανά του φυλάσσονται στο Σκευοφυλάκιο του Κρεμλίνο’’. (σελ. 10).

γ. Όσιος Θεόδωρος, 10^ος – 11^ος αιών. μ.Χ.: ‘’Ασκήτεψε σε σπήλαιο των Σερβίων κοντά στα βυζαντινά μνημεία’’ (σελ. 11).

Στη σελ. 12 αναγράφονται τα Απολυτίκια των προαναφερθέντων Αγίων καθώς και Μεγαλυνάριο του Οσίου Θεοδώρου.

δ. Όσιος Συμεών, ο μονοχίτων και ανυπόδητος, 1594 μ.Χ.: ‘’Έχτισε την μονή της Αγίας Τριάδος στο Πήλιο… Στην περιοχή των Σερβίων περιόδευσε στηρίζοντας τους χριστιανούς στην ευσέβεια και συνιστώντας τους την υπομονή στο θέλημα του Θεού, και με τις διδαχές του ανακούφιζε αυτούς που δοκίμαζαν την θλίψη από την τουρκική τυραννία’’. (σελ. 14).

ε. Αθανάσιος Πάριος, 1721-1813 μ.Χ.: ‘’Ο άγιος Αθανάσιος ο Πάριος δίδαξε στην σχολή της Κοζάνης’’. Σχετιζόταν ‘’με δυο μητροπολίτες της μητροπόλεως Σερβίων και Κοζάνης. Με τον μητροπολίτη Βενιαμίμ Καρίπογλου… και με τον μητροπολίτη Ιγνάτιο στον οποίο έδωσε να διαβάσει το χειρόγραφό του που εξέδωσε με τίτλο ‘’Αντίπαπας’’. Το ίδιο χειρόγραφο το έδωσε και στον Κοζανίτη οικονόμο π. Γεώργιο Παπαστάμου ο οποίος ήταν μαθητής του Ευγένιου Βούλγαρη’’. (σελ. 15-16).

στ. Απόστολος Παύλος. Μετά τη Βέροια ο Παύλος ‘’με τους μαθητές του ‘’Σίλα, Τιμόθεο, Λουκά και Σωσίπατρο κατευθύνθηκαν προς το Βέρμιο. Στον τόπο όπου σήμερα είναι η Ζωοδόχος Πηγή κάθισαν να ξαποστάσουν. Νερό δεν υπήρχε στο σημείο και ο απόστολος Παύλος χτύπησε με το ραβδί του την πέτρα και ανέβλυσε νερό. Από εκεί πέρασε στη συνέχεια στα Πιέρια και προς την θάλασσα για να φύγει προς την Αθήνα’’. (σελ. 17).

Στη σελ. 18, μέσα σε ορθογώνιο πλαίσιο αναγράφονται: ‘’Ο Απόστολος Παύλος στην Κοζάνη. // Διέλευση του Αποστόλου από την σημερινή θέση // Ζωοδόχος Πηγή στον παλαιό δρόμο Βεροίας-Κοζάνης’’. Ακολουθούν: Το Απολυτίκιον, το Κοντάκιον και 3 Μεγαλυνάρια. Ο υμνογράφος τα αφιερώνει ‘’Παύλω Μητροπολίτη Σερβίων και Κοζάνης, συνωνυμούντι Παύλω τω Πρωτοκορυφαίω’’.

ζ. Άγιος Μακεδόνιος επίσκοπος Καισαρείας, 325 μ.Χ.: ‘’Ο άγιος Μακεδόνιος είναι ο πρώτος επίσκοπος της επισκοπής Καισαρείας (κοντά στο σημερινό χωριό Καισαριά) που υπαγόταν στην μητρόπολη Λαρίσης. Συμμετείχε στην πρώτη οικουμενική σύνοδο στη Νίκαια της Βιθυνίας το 325 μ.Χ.’’. (σελ. 19).

η. Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, 1779 μ.Χ.: ‘’Υπάρχουν μαρτυρίες ότι ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός στην περιοδεία του πέρασε και από την περιοχή της Κοζάνης’’ (σελ. 21).

Εύχομαι το στίγμα που άφησαν οι μνημονευθέντες Άγιοι να βρίσκει γη αγαθή και σε μας τους σημερινούς, μέσα μας και ανάμεσά μας, ‘’υπέρ της ειρήνης του σύμπαντος κόσμου, ευσταθείας των αγίων του Θεού Εκκλησιών και της των πάντων ενώσεως’’. (=Για την ειρήνη όλου του κόσμου, για τη στερέωση των αγίων Εκκλησιών του Θεού και για την ένωση όλων των ανθρώπων).

Στην 3^η σελίδα εικονίζεται η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος και στην επόμενη ο Σεβ. Μητροπολίτης Σερβίων και Κοζάνης κ. Παύλος. Μια συνέχεια, από τον Επίσκοπο Μακεδόνιο της πρώτης Επισκοπής Καισάρειας, αδιάσπαστη στον τόπο μας μέχρι σήμερα, που εγγυάται τη σωτηρία μας μέσα στην Εκκλησία, στην οποία εγκεντρίζονται διαρκώς, άνθρωποι και γένη, λαοί ολόκληροι, με πτώσεις και ανορθώσεις και με ελπίδα στην ειρήνευση και την ενότητα ου ανθρώπινου γένους.

Την ελπίδα ενίσχυσε η άγια παρουσία και ο λόγος του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου στην Αχειροποίητο της Θεσσαλονίκης(19-10-2019) στο συλλείτουργο με τον Αρχιεπίσκοπο κ. Ιερώνυμο Β’.: ‘’Η ιστορία δεν τελειώνει εις τα δάκρυα και εις τας θλιβεράς διαπιστώσεις. Το μεγαλείον της ιστορίας ‘’του ενδόξου βυζαντινισμού μας’’ κατά τον ποιητήν, έγκειται κυρίως εις το μέλλον. Και η Ρωμιοσύνη έχει μέλλον όσον υπάρχει αυτός ο κόσμος. Διά να έχει μέλλον όμως απαιτείται μεν ο σεβασμός εις το παρελθόν, αλλά απαιτείται και η αφύπνισης της κοινωνίας του παρόντος, ώστε να προστατεύσει και να θωρακίσει τους ιερούς θεσμούς της συνεχείας του δώρου της ζωής της μητρότητος και της τεκνογονίας, τους οποίους τιμώμεν ιδιαιτέρως οσάκις προσεγγίζομεν ή ασπαζόμεθα την εικόνα της υπεραγίας Θεοτόκου’’. (Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως – Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος. Ι. Ναός Αχειροποιήτου Θεσσαλονίκης, 19-10-2019).

Στις επόμενες σελίδες του το Ημερολόγιο 2020 παρουσιάζει κατά τα γνωστά, τους μήνες με τις καθημερινές εορτές, τη διοίκηση της Ι. Μητροπόλεως, τους ναούς και τους εφημερίους με τα τηλέφωνά τους και άλλες χρήσιμες πληροφορίες.

Μπορείτε να το προμηθευτείτε από την Ι. Μητρόπολη, από το βιβλιοπωλείο της Ι. Μητροπόλεως ‘’Καταφυγή’’ στην Κοζάνη και από όλους τους ενοριακούς ναούς.

π. Κωνσταντίνος Ι. Κώστας

παπαδάσκαλος

21-10-2019

Συμβουλές για τη φρούρηση του κάστρου

Αν φρουρείς κάστρο και μάθεις ότι ο εχθρός έρχεται εναντίον σου, να ετοιμαστείς όπως πρέπει για να αντιμετωπίσεις πόλεμο: να επισκευάσεις τα τείχη που έχουν ρωγμές, να οχυρώσεις κάλά τους πύργους που είναι προμαχώνες, να συγκεντρώσεις λιθάρια πάνω στα τείχη, να πλέξεις σχοινιά, να φτιάξεις τάφρους διπλές και τριπλές και πολύ βαθιές και πλατιές, και λάκκους έξω από τις τάφρους για να πέφτουν μέσα τα άλογα, να στήσεις πάνω στα τείχη μηχανήματα και βαριά τόξα , να φτιάξει αρπάγες, του ονομαζόμενους λύκους, για να αμύνεσαι κατά των κριών. Και αν σου επιτεθούν με κριό, πιάσε τον με τις αρπάγες...Αν θελήσεις ο εχθρός να υποσκάψει τα θεμέλια του τείχους σκάψε εσύ πιό μπροστά κολλητά στο τείχος και βαθιά,εκεί όπου υπολογίζεις ότι πρόκειται ο εχθρός να μπεί κρυφά κάτω από το τείχος....Αν παλι εκείνος κάνει επιχωμάτωση, να έχεις έτοιμη ξυλεία και να χτίσεις από μέσα, παράλληλα πρός το πάχος του τείχους, κι άλλο τείχος που να είναι κολλημένο στο τείχος του κάστρου ...Αν έλθει ο εχθρός εναντίον σου με όλη την δύναμη , να μη βγείς από το κάστρο για να τον πολεμήσεις , αλλά φυλάξου και πολέμησε τον από τους προμαχώνες για δύο τρείς μέρες. Κι αφού διαπιστώσεις τη δύναμη που έχει, την ενεργητικότητα, τον τρόπο με τον οποίο πολεμά και τις μηχανές του,τότε ,αν μπορείς, αιφνιδιαστικά να τον ακρωτηριάσεις.

Φρόντισε να έχεις αποθηκευμένα πολλά γεννήματα και για το παλάτι και για την πόλη σου, για πέντε ή έξι χρόνια. Επίσης να έχεις πολλά όπλα και βέλη και δόρατα και θώρακες και κράνη, όπως και ασπίδες και σπαθιά και ότι χρειάζεσαι στον πόλεμο.

Να ερευνάς καθημερινά τα τείχη και εσωτερικά και εξωτερικά, όπως επίσης και τις πύλες. Μάλιστα τα τείχη του κάστρου να είναι ελεύθερα, να μην υπάρχει σπίτι κολλητά πάνω τους, αλλά κι αν υπάρχει , να το καταστρέψεις και να γυμνώσεις τα τείχη κι από μέσα κι απ 'έξω, όπως και τις πύλες εντελώς, για να έχεις τη δυνατότητα να περνάς και να τα εξετάζεις.

Στρατηγικόν

Κεκαυμένος 11ος αι.

Η εκπαίδευση στα χρόνια της τουρκοκρατίαςστην ευρύτερη περιοχή των Σερβίων

Η εκπαίδευση στα χρόνια της τουρκοκρατίαςστην ευρύτερη περιοχή των Σερβίων from akoureli

Τροπάρια Επισκόπων Σερβίων Αγίων Ιακώβου και Γερμανού

Ποιήματα Σεβασμιώτατου Μητροπολίτου Σερβίων & Κοζάνης κ. Παύλου

Καστροπολιτεία Σερβίων - Άγιος Δημήτριος

Αποτελέσματα Εθνικών Εκλογών 7-7-2019 για το Δήμο Σερβίων

Τα Σέρβια εορτάζουν την πολιούχο τους Αγία Κυριακή – Υποδοχή Ιερού Λειψάνου του Αγίου Λουκά του Ιατρού

0

 

Ανακοινώνεται ότι τήν Κυριακή 7 Ιουλίου 2019 εορτάζει η πολιούχος και έφορος των Σερβίων Αγία Κυριακή.

Οι πανηγυρικές ιερές ακολουθίες θα τελεσθούν στον Ιερό Καθεδρικό Ναό της Αγίας Κυριακής Σερβίων ως εξής:

Σάββατο 6 Ιουλίου, ώρα 7.00 μ.μ.: Υποδοχή Ιερού Λειψάνου Αγίου Λουκά του Ιατρού. Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός μετ’ αρτοκλασίας.

Κυριακή 7 Ιουλίου, ώρα 7.00 π.μ.: Όρθρος και Πανηγυρικό Αρχιερατικό Συλλείτουργο, ιερουργούντων των Σεβασμ. Μητροπολιτών Ελασσώνος κ. Χαρίτωνα και Σερβίων και Κοζάνης κ. Παύλου.

7.00 μ.μ.: Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός και Παράκληση Αγ. Λουκά του Ιατρού

.

Δευτέρα 8 Ιουλίου, ώρα 7.00 π.μ.: Όρθρος καί Θεία Λειτουργία.

7.00 μ.μ.: Ιερό Ευχέλαιο και αναχώρηση Ιερού Λειψάνου.

Από το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο